Tvrđava Golubački Grad

Golubački grad je od 1948. godine pod zaštitom Zavoda za zaštitu spomenika kulture, a kategorizacijom nepokretnih kulturnih dobara, godine 1979. proglašen je spomenikom kulture od izuzetnog značaja i nalazi se na teritoriji Nacionalnog parka Đerdap.Osmougaona Šešir-kula na Dunavu, nekadašnje pristanište Golubačkog grada, danas je zaštitni znak Golupca.Prvi put se pominje 1335. godine kao ugarsko vojno utvrđenje, mada se tačno vreme nastanka ne zna, kao ni to ko ju je podigao; Vizantincima je bila potrebna radi utvrđivanja granica na severu, Mađarima da obezbede svoje posede preko Dunava, a Srbima – jer je štitio njihove oblasti od upada Mađara…

Zbog izuzetno povoljnog geostrateškog položaja, kroz vekove je bila meta mnogih osvajača i poprište mnoštva sukoba.Mir je zavladao kada su ove teritorije potpale pod srpsku vlast, za vreme kralja Dragutina. Pošto u to vreme nije bilo nikakvih sukoba, ima vrlo malo pisanih podataka iz ovog perioda. Do Kosovske bitke bila je u srpskim rukama, a posle toga potpada pod tursku vlast – zauzeo ju je turski sultan Bajazit I i turska ostaje, sa kraćim prekidima, sve do 1867. godine.Jedan od prekida bio je tokom vladavine despota Stefana Lazarevića. Njega je nasledio mlađi brat (sin Vuka Brankovića) Đurađ, koji je bio obavezan da Mačvu, Beograd i Golubac vrati Ugarskoj, da bi ga oni priznali kao naslednika. Međutim, za života, despot Stefan je grad dao vojvodi Jeremiji kao zalog za pozajmicu od 12.000 dukata. U vrema Stefanove smrti, ugarski kralj Žigmund dolazi da preuzme ugovorene teritorije, ali Jeremija odbija da preda grad (iako mu je to naredio despot Đurađ Branković) dok za to ne dobije 12.000 dukata. Pošto Žigmund odbija da mu isplati traženu svotu, Jeremija bez borbe grad predaje Turcima. Tada je Žigmund sa velikom vojskom 1428. godine Golubac napao sa kopna, vode i iz tvrđave Laslovar, koja je danas u Rumuniji. Golubački grad je teško oštećen, ali su ga Turci zadržali i ostali u njemu sve do 1444. godine, kada odredbama Segedinskog mira između Mađara i Turaka, srpska despotovina biva obnovljena i u njen sastav ulazi i Golubac. Turci ga ponovo osvajaju 1456. godine, nakon smrti despota Đurđa, a zatim Mađari 1481, ali ga ubrzo napuštaju. Pod Turcima ostaje do 1867. godine kada ga, sa još nekim gradovima, Turci predaju knezu Mihailu.

Tvrđava je izgrađena u vreme primene hladnog oružja, na visokoj steni na samom ulazu u Đerdapsku klisuru, jer se odatle pružao najbolji pregled čitave okoline. Srednjovekovni grad Golubac nije iznikao iz nekog antičkog utvrđenja, već je planski građen na veoma važnom geostrateškom području.U blizini Tvrđave nalaze se ostaci turskog kupatila i džamije, i spomen-ploča Zaviši Crnom, poljskom vitezu koji je poginuo braneći Tvrđavu od Turaka.Neposredno posle Prvog svetskog rata, kroz stenu na kojoj se Tvrđava nalazi, probijen je magistralni put.

Golubački grad se prvi put spominje u istorijskim spisima 1335. godine, kada je Dunav predstavljao granicu između Ugarske i Srbije.